+48-881-297-762 Pon-Pt : 10:00 - 18:00
green achievement icon
Najwyższa jakość
Certyfikowane produkty
green shield icon
Ochrona kupującego
Ubezpieczenie do 1000 zł
green truck icon
Darmowa dostawa
Powyżej 200 zł

CBD a układ endokannabinoidowy

Czym jest układ endokannabinoidowy? Co to CBD? Chcąc stosować produkty zawierające właśnie CBD wypada znać odpowiedzi na powyższe pytania. Ponadto zdobywanie wiedzy medycznej jest niezbędnym krokiem na drodze świadomego dbania o własny organizm! 😊

Historia i budowa ECS

Zatem zacznijmy od początku.

Układ endokannabinoidowy (ang. endocannabinoid system – ECS) jest to system w organizmie ludzkim odpowiadający za regulację wielu fizjologicznych procesów. Przyczynia się do utrzymania prawidłowego stanu fizycznego, jak i psychicznego naszego ciała. Uważa się, że ECS ma 600 milionów lat. Występuje u każdego gatunku zwierzęcego, z wyjątkiem owadów. Ewoluował jako sieć regulująca odpowiedź na stres oraz czynniki uszkadzające, co ma na celu przywrócenie homeostazy po zadziałaniu stresorów komórkowych.

Odkrycie tego niezwykle ważnego układu rozpoczęło się od poszukiwania aktywnego składnika w konopi siewnej (Cannabis sativa L.). Cannabidiol (CBD) wyizolowano jako pierwszy w roku 1940. Uznano go jednak za nieaktywny izolat, gdyż nie naśladował działania występującego u ludzi i zwierząt, jakie obserwowano po podaniu wyciągu z konopi. W efekcie, budowę CBD scharakteryzowano strukturalnie ponad 20 lat później, gdyż dopiero w 1963 roku. Rok później, w 1964, wyizolowano oraz opisano budowę delta-9-tetrahydrokannabinolu (THC). Substancja ta stała się przedmiotem zainteresowania i dalszych badań, gdyż naśladowała działanie ekstraktu z konopi. W 1988, wzorując się na układzie opioidowym, zidentyfikowano receptor sprzężony z białkiem G (GPCR), do którego THC wykazywał częściowy agonizm. Odkrycie tego receptora – receptora kannabinoidowego 1 (CB1) – otworzyło drogę do wykrycia endogennych ligandów wykazujących powinnowactwo do receptora. Kolejno zidentyfikowano dwa endokannabinoidy – anadamid (AEA) w 1992 i 2-arachidonyloglicerol (2-AG) w 1995 roku. Drugi, obwodowy receptor kannabinoidowy (CB2) odkryto w 1993 roku. W tym czasie prowadzono również badania nad produkcją i rozkładem endokannabinoidów. Enzymy odpowiedzialne za syntezę i degradację 2-AG oraz anadamidu zidentyfikowano odpowiednio w 1993 i 1994 roku.

Łącząc wszystko w całość, na budowę ECS składają się następujące elementy:

  • receptory endokannabinoidowe:
    • wyróżniamy receptory CB1 oraz CB2;
    • są to cząsteczki obecne na powierzchni komórek, które umożliwiają odbiór, przetworzenie i przekazanie sygnału z zewnątrz do wnętrza komórki, co prowadzi do wywołania specyficznej odpowiedzi komórkowej;
    • występują w całym organizmie człowieka, przy czym CB1 w największej ilości występują w ośrodkowym układzie nerwowym, a CB2 poza nim, głównie na komórkach układu odpornościowego;
Schemat rozmieszczenia receptorów kannabinoidowych w ciele człowieka.
Źródło: spectrumtherapeutics.com
  • ligandy – endokannabinoidy:
    • cząsteczki, które łączą się specyficznie z odpowiadającymi im receptorami;
    • najlepiej poznane do tej pory to anandamid oraz 2-AG;
    • endokannabinoidy składają się na grupę związków chemicznych – kannabinoidów – z których wszystkie oddziałują na receptory endokannabinoidowe;
      kannabinoidy dzielimy na ligandy będące wytwarzane w naszym ciele, czyli właśnie endokannabinoidy (AEA, 2-AG etc.), oraz na takie, które są wytwarzane poza naszym organizmem (pochodzenia egzogennego), tj.  kannabinoidy roślinne (fitokannabinoidy; CBD, THC, etc.) oraz kannabinoidy syntetyczne;
    • nazwa ‘anandamid’ pochodzi od sanskryckiego słowa ‘błogość’.
Rodzaje endokannabinoidów
Źródło: konopny.pl
  • enzymy:
    • związki odpowiedzialne za syntezę lub rozkład kannabinoidów;
    • hydrolaza amidów kwasów tłuszczowych (FAAH) oraz lipaza monoglicerolowa (MAGL) rozkładają odpowiednio AEA i 2-AG.

Przykładowe funkcje

ECS jest układem neuroregulacyjnym, który utrzymuje i przywraca homeostazę poprzez modulację uwalniania neuroprzekaźników, zarówno pobudzających, jak i hamujących. Neuromodulacja jest wyjątkowo ważnym zjawiskiem fizjologicznym, a aktywacja CB1 zawsze zmniejsza uwalnianie neuroprzekaźnika. Endokannabinoidy wytwarzane są na żądanie w chwili zapotrzebowania na nie, ze względu na ich szybki rozkład przez enzymy. Komórki nerwowe komunikują się ze sobą poprzez przekazywanie sygnałów – neuroprzekaźników – w miejscu styku zakończeń dwóch komórek – szczelinie synaptycznej. Receptory kannabinoidowe znajdują się na komórce presynaptycznej, czyli tej, która wydziela neuroprzekaźniki do szczeliny synaptycznej w celu wywołania pobudzenia lub zahamowania czynności komórki odbierającej sygnał – komórki postsynaptycznej. Upraszczając sposób powstawania endokannabinoidów i ich  oddziaływania na komórki nerwowe:

  1. Komórka postsynaptyczna otrzymuje sygnał od komórki presynaptycznej i wytwarza w cyklu przemian endokannabinoidy.
  2. Endokannabinoidy przemieszczają się wstecznie w szczelinie synaptycznej do komórki presynaptycznej i wiążą się z receptorami kannabinoidowymi.
  3. Pobudzone receptory aktywują kaskadę reakcji, w wyniku której dochodzi do zahamowania wydzielania neuroprzekaźnika z komórki presynaptycznej.
  4. W efekcie dochodzi do zmniejszenia częstotliwości przekazywanego sygnału.
Schemat wytwarzania i działania endokannabinoidów.
Źródło: spectrumtherapeutics.com

Zmniejszenie uwalniania neuroprzekaźników nie powinno kojarzyć się z czymś negatywnym – w naszym ciele produkowany jest szereg neuroprzekaźników (jak wcześniej wspomniano o działaniu pobudzającym oraz hamującym), których wydzielanie bez kontroli prowadzi do powstawania patologii. Dlatego tak ważna jest obecność mechanizmów nadzorujących ich wytwarzanie.

Przykładem takiego działania jest padaczka. W napadach padaczkowych dochodzi do nadmiernego wydzielania glutaminianu – neuroprzekaźnika pobudzającego – co  prowadzi do nadpobudliwości ośrodkowego układu nerwowego. Wytwarzane endokannabinoidy mają za zadanie hamować wydzielanie glutaminianu i zapobiec śmierci neuronów. W przypadku zaburzeń wydzielania endogennych ligandów pomocne okazało się włącznie do terapii przeciwpadaczkowej fitokannabinoidów. W czerwcu 2018 roku FDA zatwierdziła oczyszczone CBD jako produkt leczniczy – Epidiolex – do leczenia 2 ciężkich postaci padaczki: zespołu Lennoxa-Gastauta i zespołu Draveta. Przeciwdrgawkowe działanie CBD nie ogranicza się do tych rzadkich postaci padaczki. Działanie przeciwdrgawkowe i neuroprotekcyjne wykazano w modelach zwierzęcych stanu padaczkowego oraz u ludzi z padaczką uogólnioną i padaczką oporną na leczenie.

Idąc dalej, ECS stabilizuje wiele ważnych dla naszego życia funkcji, w tym m.in. odczuwanie bólu, cykle snu i czuwania, termogenezę, apetyt. Aktywacja jego przekaźnictwa kontroluje działanie adiponektyny, interleukin i lipazy lipoproteinowej, przyczyniając się do regulacji homeostazy energetycznej, wychwytu glukozy i stanu zapalnego. Obejmuje również regulację funkcji endokrynologicznych i płodność.
Stymulacja układu endokannabinoidowego kontroluje podstawowe procesy biologiczne na poziomie wzrostu, proliferacji, namnażania i różnicowania się komórek, a w tym niekontrolowany wzrost i rozprzestrzenianie się nowotworów.
Pobudzenie receptorów CB1 i CB2 w przewodzie pokarmowym zmniejsza ruchliwość jelit, stan zapalny i aktywację immunologiczną oraz reguluje przyjmowanie pokarmu poprzez oddziaływanie na komórki enteroendokrynne w ścianie jelita.
W wątrobie aktywacja receptorów CB1 sprzyja stłuszczeniu, apoptozie i fibrogenezie wątrobowej, podczas gdy aktywacja receptorów CB2 prowadzi do ograniczenia tych samych procesów. Ogólnie rzecz biorąc, aktywacja ECS w wątrobie wpływa na insulinemię, nietolerancję glukozy i homeostazę energetyczną.
ECS w trzustce napędza uwalnianie insuliny i glukagonu, co ma wyraźny wpływ na homeostazę energetyczną i znaczenie w patofizjologii cukrzycy.
Na poziomie mięśni regulacji podlega różnicowanie komórek mięśni szkieletowych, od mioblastów do miotubul, miofibryli i powięzi. Okazuje się, że aktywacja receptorów CB1 hamuje różnicowanie mioblastów do miotubul, podczas gdy blokada tego samego podtypu receptorów ułatwia ten proces i in vivo prowadzi do powstania większych włókien.

Można podsumować, że wszystkie składniki ECS są niezbędne do zachowania fizjologicznej homeostazy, czyli stanu, w którym nasz organizm znajduje się w równowadze i odczuwamy dzięki niej  pełnię sił fizycznych i psychicznych. W przypadku czynników wpływających na nasze zdrowie niekorzystnie, co zaburza homeostazę, organizm dąży do odzyskania równowagi.

Kliniczny niedobór endokannabinoidów (CECD)

W 2004 roku neurolog Ethan Russo stworzył określenie CECD (Clinical Endocannabinoid Deficiency). CECD miało dać odpowiedź na potencjalną patofizjologię migreny, fibromialgii, zespołu jelita drażliwego i innych stanów funkcjonalnych, do których łagodzenia miało się przyczyniać zastosowanie konopi.  Doktor Russo wysunął hipotezę, że wiele różnych schorzeń o wcześniej nie scharakteryzowanych cechach klinicznych, biochemicznych i patofizjologicznych może w rzeczywistości wynikać z niedoborów lub zmian w układzie endokannabinoidowym. W 2016 roku rozszerzono listę schorzeń, które uważa się za związane z CECD, o zaburzenia autoimmunologiczne, epilepsję, choroby układu krążenia, lęk, depresję, zaburzenia rozwojowe, schizofrenię, stwardnienie rozsiane, chorobę Parkinsona i inne.

Bezpieczeństwo stosowania CBD

Dzięki kompleksowym przeglądom bezpieczeństwa i negatywnych skutków CBD przeprowadzonych w 2011 i 2017 roku wykazano, że nawet długotrwałe stosowanie w bardzo wysokich dawkach – do 1500 mg / dzień izolowanego CBD – jest bezpieczne i dobrze tolerowane bez znaczących negatywnych skutków. Dane z badań wskazują na niewywoływanie przez CBD katalepsji, a także brak wpływu na funkcje psychomotoryczne i poznawcze. Ponadto Komitet Ekspertów Światowej Organizacji Zdrowia ds. Uzależnienia od Narkotyków zalecił, aby CBD nie podlegało kontroli zgodnie z Wykazem I Jednolitej Konwencji ONZ o środkach odurzających z 1961 roku.

CBD nie jest niestety pozbawione negatywnych skutków ubocznych. Do najczęściej zgłaszanych działań niepożądanych należą: zmęczenie, biegunka, suchość w ustach oraz zmiany apetytu i masy ciała. Jednakże w przypadku zastosowania CBD w leczeniu schorzeń wykazano, iż wykazuje on lepszy profil działań niepożądanych niż wiele leków zatwierdzonych przez FDA.

Warto zauważyć, że różne metody podawania oraz forma, w której się go przyjmuje, wpływają na farmakokinetykę i farmakodynamikę fitokannabinoidów. Ostatnie badania wskazują na liniową krzywą dawka-odpowiedź dla CBD podawanego w ekstrakcie o szerokim spektrum oraz krzywą w kształcie dzwonu dla dawka-odpowiedź CBD podawanego jako izolowany związek. Mówiąc wprost – podawanie CBD w formie nieoczyszczonej z innych fitokannabinoidów i niekannabinoidowych substancji wykazuje korzystniejszy efekt terapeutycznej skuteczności niż CBD podawany w formie izolatu. Ponadto te zróżnicowane cechy także wpływają na profil skutków ubocznych. Za wyższą skuteczność ekstraktu roślinnego ponad działanie izolatu tłumaczy się  tak zwanym efektem otoczenia (ang. entourage effect). Jest to zjawisko, w którym CBD oddziałuje synergistycznie z innymi związkami zawartymi w konopi, co przekłada się na jego lepsze właściwości.

Podsumowanie

Powyższe przykłady o medycznym znaczeniu ECS nie wyczerpują tematu. Jego budowa jest także bardziej złożona niż przytoczony powyżej opis. Jednak, aby za bardzo nie namieszać w głowie, lepiej dawkować przyswajanie nowych informacji. Z czasem będą publikowane nowe posty, w których stopniowo postaramy się przybliżyć znaczenie tego układu oraz kannabinoidów. Wiedza o ECS rozwija się na bieżąco, gdyż nie jest on tak dobrze poznany jak inne układy biologiczne ciała człowieka. Daje to możliwości do powstania wielu nowych, przełomowych odkryć. Z każdym rokiem przybywa zainteresowanych naukowców, chcących badać ten niesamowity i tajemniczy system. Budzi to nadzieję na coraz szersze zastosowanie kannabinoidów w medycynie w przyszłości, gdyż potencjał z ich wykorzystania wydaje się być ogromny i może się przyczynić do przełomu w terapii wielu schorzeń.

Macie jakieś wątpliwości lub pytania? Śmiało zadawajcie je w komentarzach 😉

Bibliografia:

  1. E Russo. Introduction to the Endocannabinoid System. phytecs.com; 2015 Feb.
  2. http://www.phytecs.com/tour-the-ecs/
  3. J Corron; J F Felice. The Endocannabinoid System and its Modulation by Cannabidiol (CBD). Altern Ther Health Med. 2019 Jun; 25(S2):6-14.
  4. R Mechoulam; S Ben-Shabat. From gan-zi-gun-nu to anandamide and 2-arachidonoylglycerol: the ongoing story of cannabis. Nat Prod Rep. 1999 Apr; 16(2):131-43.
  5. F J Bermudez-Silva; P Cardinal; D Cota. The role of the endocannabinoid system in the neuroendocrine regulation of energy balance. J Psychopharmacol. 2012 Jan; 26(1):114-24.
  6. V Di Marzo; F Piscitelli. The Endocannabinoid System and its Modulation by Phytocannabinoids. Neurotherapeutics.  2015 Oct; 12(4):692-8.
  7. J Mlost; M Bryk; K Starowicz. Cannabidiol for Pain Treatment: Focus on Pharmacology and Mechanism of Action. International Journal of Molecular Sciences. 2020 Nov; 21(22):8870.
  8. U Pagotto; G Marsicano; D. Cota; B. Lutz; R. Pasquali. The Emerging Role of the Endocannabinoid System in Endocrine Regulation and Energy Balance. Endocr Rev.  2006 Feb; 27(1):73-100.
  9. G Silska. Konopie (Cannabis L.) jako źródło kanabinoidów stosowanych w terapii. Post Fitoter. 2017; 18(4): 286-289.

Powiązane wpisy

Zostaw komentarz

Używamy ciasteczek aby zapewnić Ci najlepsze wrażenia. Więcej informacji o używanych ciasteczkach lub ich wyłączeniu można znaleźć w ustawieniach prywatności.
AkceptujęUstawienia prywatności

RODO

Ta strona korzysta z ciasteczek aby świadczyć usługi na najwyższym poziomie. Dalsze korzystanie ze strony oznacza, że zgadzasz się na ich użycie. Szczegółowe informacje dotyczące wykorzystania ciastek znajdziesz w polityce prywatności.

Nie możesz skopiować zawartości tej strony